Crusader Kings III'ün 30 Eylül'de çıkan genişlemesi By God Alone, Hristiyan dünyasını tek bir ortak sisteme bağlıyor: Christian Church durumu. Bu sistemi anlamadan papayı yönlendirmek, Ayrılık'ı önlemek ya da ondan faydalanmak mümkün değil. Bu rehber Paradox'un resmî değişiklik listesine dayanıyor; değerler ve adlar oradan.
1. Kim katılıyor, hangi gruptasınız?
Kont ve üstü rütbedeki her Hristiyan hükümdar otomatik olarak katılımcı. Herkes aynı bölümü, aynı değiştiricileri ve aynı Büyük Ayrılık (Great Schism) ilerlemesini paylaşıyor. Ama değiştiriciler gruba göre farklı uygulanıyor; o yüzden önce hangi gruptasınız ona bakın:
| Grup | Kimler |
|---|---|
| Ana Güç (din adamı / dünyevi) | En çok kontluğu tutan Hristiyan inancının din adamları ve hükümdarları |
| İkincil Güçler (din adamı / dünyevi) | Diğer büyük Hristiyan inançları |
| Sapkınlar (din adamı / dünyevi) | Sapkın sayılan inançlar |
Kilise penceresi mevcut bölümü, grupları, etkin değiştiricileri ve Ayrılık ilerlemesini gösteriyor; All Phases ve History alt pencereleriyle önceki bölümleri de izleyebiliyorsunuz.
2. Yedi bölüm ve türleri
Her bölümün kendi Din, Tebaa, Diplomasi ve Savaş değiştiricileri var.
| Bölüm | Tür |
|---|---|
| Fragile Unity (Kırılgan Birlik) | İstikrarsızlık |
| Saeculum Obscurum | Kriz |
| Conversion (Din Değiştirme) | Coşku |
| Reform | İstikrarsızlık |
| Investiture Controversy (Atama Tartışması) | Kriz |
| Crusade (Haçlı Seferi) | Coşku |
| Concord (Uzlaşma) | İstikrar |
Neden önemli? Ayrılık yalnız bir Kriz bölümünde ve Ayrılık ilerlemesi eşiğe ulaşmışsa gerçekleşebiliyor. Ayrılık istemiyorsanız Kriz bölümlerinden çıkmaya, istiyorsanız ilerlemeyi biriktirip Kriz'e girmeye çalışırsınız.
3. Bölümü ne değiştirir? Katalizörler
Kilise'yi bir bölümden ötekine iten olaylara katalizör deniyor. Değişiklik listesindeki katalizörler:
- Din adamlarının evlenmesi ve çocuk sahibi olması
- Simoni (makam satışı)
- Kardinal, ayin başı ya da başpiskopos gibi piskoposların öldürülmesi
- Kardinal atamaları
- Kutsal savaşlar ve aforozlar
- Kutsal mekânların kaybedilmesi ya da geri alınması
- Yeni Ayinler ve karşı-papalar
- Sapkınlık salgınları
- Ekümenik Konsiller
- Takdis edilmiş (consecrated) krallıklar
- Büyük Proje katkıları
- Aynı hanedandan arka arkaya üç papa
Pratik okuma: savaşçı ve entrikacı bir oyun (piskopos öldürmek, kutsal mekân kaybetmek, simoni) Kilise'yi istikrarsızlığa iterken; konsiller, takdisler ve kutsal mekânları geri almak gibi işler de bölümü değiştiriyor.
Bu karar on yılda bir alınabiliyor; seçtiğiniz bir katalizörü tetikliyor ve Kilise'yi istediğiniz bölüme doğru itiyor. İnancın başı (papa) olarak alındığında etkisi dört kat. Papaya hükmediyorsanız ya da papanın kendisiyseniz bu, oyundaki en güçlü yönlendirme aracı.
4. Büyük Ayrılık'ı yönetmek
- Ayrılık ilerlemesi bütün katılımcılar için ortak.
- Ekümenik Konsiller, Ayrılık ilerlemesinin lehte ya da aleyhte en büyük kaynaklarından biri. Konsil 25 yılda bir toplanabiliyor; konuklar Yenilikçiler ve Muhafazakârlar olarak ayrılıyor, tartışma aşamaları birer ay sürüyor. Din adamları, din adamı kuklası olan hükümdarlar ve ev sahibi oy kullanabiliyor.
- Konsil temel öğretileri değiştirebiliyor, doktrinler hakkında karar verebiliyor ve öğretilerin durumunu belirleyebiliyor. Ödüller arasında öğreti/doktrin değişikliği, coşku, dindarlık ve Scholar yaşam tarzı özelliği var.
- Atama Tartışması bölümünde ayrıca Investiture Council etkinliği açılıyor; din adamlarını kimin atayacağını ruhani ya da dünyevi şartlarla karara bağlıyor. Bu dönemde Bend the Knee kararıyla Kilise'nin atama hakkını destekleyip konsilde müminlerin yanında yer alabiliyorsunuz.
5. Kardinaller ve konklav
- Kardinaller Kurulu en fazla 70 kardinal tutuyor ve üç başlangıç tarihinde de var. Kardinaller bir sonraki papayı seçiyor.
- Her kardinalin bir Papabile Score'u var. Increase Papabile Score ile bunu dindarlık ya da altın harcayarak yükseltebiliyor, Influence College of Cardinals Vote ile bir kardinali adayınıza oy vermeye zorlayabiliyorsunuz.
- Papa olan ya da karşı-papa olan kardinal koltuğunu bırakıyor; kardinallik unvanları verasetle yok oluyor. Lay Clergy ayinindeki kardinaller papa seçilemiyor.
- Saray papazınızı kurula sokmak için Request Cardinalate for Court Chaplain dilekçesi var.
- Kurul penceresi Alt+G ile açılıyor; aday listeleri ve puan ipuçları orada.
Strateji: Kendi hanedanınızdan bir papa istiyorsanız önce saray papazınızı kardinal yaptırın, sonra papabile puanını yükseltip oyları etkileyin. Ama unutmayın: aynı hanedandan arka arkaya üç papa bir katalizör; Kilise'yi sarsabilir.
6. Papalık fermanları ve Kilise Otoritesi
Papa, Enact a Bull kararıyla dindarlık harcayarak ferman çıkarabiliyor. Fermanlar:
- Permit a Tenet: bir öğretiyi bütün inançta serbest ilan etmek
- Forbid a Tenet: bir öğretiyi yasaklamak
- Declare a Rite Heretical: inancın sapan bir Ayinini sapkın ilan etmek
- Proclaim the Age of Crusades: Armed Pilgrimages'ı ana Ayinin temel öğretisi yapıp Büyük Kutsal Savaşların yolunu açmak
Ferman çıkarmak için yeterli Kilise Otoritesi gerekiyor; bu, teokratik hükümdarın din adamları ve vasalları üzerindeki gücünü ölçen dört kademeli bir yasa. Papa ayrıca Send Legatine Mission ile bir kontluğa elçi gönderip 10 yıl boyunca gelişim hızını ve kontrolü artırabiliyor.
7. Dünyevi hükümdar olarak Kilise'den faydalanmak
Papa değilseniz de Kilise sizin için çalışabilir:
- Beseech Claim: bir din adamı hükümdarın ya da inanç başının yardımıyla bir unvan üzerinde hak iddiası kazanmak.
- Consecrate Kingdom: bir din adamı sizin için yeni bir krallık yaratabiliyor (karşılığında üzerinizde koz/Hook alıyor).
- Request Victory: başka bir Hristiyan hükümdarla savaşta en az %90 savaş skoruna ulaştığınızda bir din adamından savaşı kazandığınızı ilan etmesini isteyebiliyorsunuz. Request White Peace ise beyaz barış arabuluculuğu.
- Levy the Tithes ile diyarınızdaki teokratik ve ruhani vasallardan altın talep edebiliyorsunuz.
- Kuklalar: saray papazınızı, diyar dışındaki bir din adamı hükümdarı ya da boyun eğdirdiğiniz bir hükümdarı sizin adınıza aforoz, din değiştirme, kardinal atama gibi işler için kullanabiliyorsunuz; bedeli ve reddin faturası kuklaya kalıyor.
Türk oyuncu için ne anlama geliyor?
🇹🇷 Oyunda Türkçe yok (Steam ham dil listesi); bu yüzden rehberde bölüm, karar ve etkileşim adlarını oyunda göreceğiniz İngilizce adlarıyla verdik.
☪️ Müslüman ya da Türk hanedanıyla oynuyorsanız Kilise durumuna katılmazsınız; ama sonuçlarını hissedersiniz: Haçlı Seferleri Çağı ilan edilirse Büyük Kutsal Savaşların yolu açılır; Kilise'nin hangi bölümde olduğu da Hristiyan komşularınızın savaş ve diplomasi değiştiricilerini belirler. Kilise penceresini rakiplerinizin durumunu okumak için izlemek, Anadolu ya da Levant'ta oynayanlar için işe yarar.
💸 Fiyat: Ana oyunun Steam Türkiye fiyatı (dolar) 34,99 USD; ölçüm anında %70 indirimle 10,49 USD. By God Alone ayrıca ya da Chapter V paketiyle satılıyor.
Kaynak: https://steamcommunity.com/games/1158310/announcements/#1845383656377574